Հրազդանի կիրճը պահպանվող լանդշաֆտ է. ինչ կա 268 հեկտարի ներսում

Հոկտեմբերին Երևանի ավագանին Հրազդանի կիրճին տվեց բնության հատուկ պահպանվող տարածքի կարգավիճակ՝ տեղական նշանակության, «պահպանվող լանդշաֆտ» կատեգորիայով։ Հարցն ավագանու հոկտեմբերի 13-ի նիստի օրակարգում էր (Արմենպրես), իսկ հոկտեմբերի 23-ին՝ COP17-ի ժամանակ, քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանն այն ներկայացրեց որպես Երևանի փորձ (Առավոտ)։ Սահմանների քարտեզ և հեկտարներ մեզ հայտնի աղբյուրներում հրապարակված չեն։ Մենք նայեցինք, թե ինչ է ցույց տալիս Երևանի գլխավոր հատակագիծը. որքան հող է կիրճի պահպանման գոտում, որ թաղամասերում է այն, ինչ է այնտեղ գրանցված այսօր և արդյոք կիրճի մոտ բնակարաններն ավելի թանկ են առաջարկվում։

Սա բնության հատուկ պահպանվող տարածք է տեղական նշանակության. կարգավիճակը տվել է համայնքը՝ Երևանը, ոչ թե կառավարությունը։ Ապրիլին կառավարությունը հավանություն տվեց առաջին քայլերին, իսկ պաշտոնական որոշումը թողեց ավագանուն (CivilNet)։ Թե կոնկրետ ինչ կարելի է և չի կարելի անել կիրճում, կսահմանի կառավարման պլանը, որը դեռ չկա։ Ըստ Արմենպրեսի՝ մինչ այդ քաղաքապետարանը կպահպանի տարածքի ներկայիս վիճակը, կաշխատի կարճաժամկետ ծրագրերով և կսահմանի գոտիները։ Սա փակ արգելոց չէ. քաղաքապետարանի խոսքով՝ նպատակը մատչելի հանգիստն է՝ բնության վրա հնարավորինս փոքր ազդեցությամբ։

Ավագանու որոշման քարտեզը դեռ չենք տեսել, ուստի օգտագործել ենք Երևանի գլխավոր հատակագծի «Հրազդանի կիրճ. հատուկ պահպանման տարածք» շերտը։ Այն երեք մասից է և ձգվում է Դավթաշենից ու Արաբկիրից մինչև Կենտրոնի ու Շենգավիթի հարավային եզրը։ Միասին՝ 268 հեկտար, ամենահեռու կետերի միջև՝ մոտ 7,7 կմ։ Եթե ավագանու սահմանը տարբերվի, այս թվերը նույնպես կփոխվեն։ Գլխավոր հատակագիծը քաղաքի երկարաժամկետ փաստաթուղթն է, որը ցույց է տալիս, թե որ հողն ինչի համար է նախատեսված։ Այնտեղ կիրճը նշված է որպես հատուկ պահպանման տարածք։ Ավագանու որոշումն առանձին փաստաթուղթ է, և դրա սահմանը կարող է անցնել այլ կերպ՝ մի փոքր ավելի լայն կամ նեղ։

Գոտու տակ ընկնում է կադաստրի (պետական հողային ռեգիստրի) 614 հողամաս՝ ամբողջությամբ կամ մասամբ։ Գոտու ներսում նրանք զբաղեցնում են 248 հեկտար։ Մնացած մոտ 20 հեկտարը կադաստրում ոչ մի հողամասի չի պատկանում. դրանից մոտ 5 հեկտարը փողոցների և ճանապարհների տակ է (ըստ OpenStreetMap-ի), իսկ մնացածի մասին մեր տվյալները ոչինչ չեն ասում։ Հողամասերի հողի 40%-ից ավելին Արաբկիրում է, հետո գալիս են Կենտրոնը, Աջափնյակը և Դավթաշենը։

Երևանի կադաստրում յուրաքանչյուր հողամաս ունի գրանցված նպատակային նշանակություն՝ այն, ինչի համար հողը թույլատրված է օգտագործել (բնակելի կառուցապատում, ընդհանուր օգտագործում, ջրային հող և այլն)։ Այն միշտ չէ, որ համընկնում է այսօր տեղում եղածի հետ։ Կիրճի գոտում հողամասերի հողի մեծ մասն արդեն հիմա գրանցված է որպես հատուկ պահպանվող տարածք։

Բնակելի նշանակության 37 հեկտարից 35-ը երեք մեծ հողամաս է, հիմնականում համայնքային։ Մնացած 193 բնակելի հողամասերը փոքր են՝ միասին մոտ 1,4 հեկտար։ Ըստ սեփականության՝ 97 հա-ն պետական է, 73 հա-ն՝ համայնքային, 8 հա-ն պատկանում է քաղաքացիների (169 հողամաս), 3 հա-ն՝ կազմակերպությունների։ 67 հա-ի համար սեփականության տեսակը կադաստրում նշված չէ։

Համեմատեցինք յուրաքանչյուր շրջանի ներսում. Կենտրոնում և Աջափնյակում գներն իրարից շատ տարբեր են, և ամբողջ Երևանով համեմատությունը ցույց կտար շրջանների տարբերությունը, ոչ թե կիրճի։ 300 մետրը մոտ 4 րոպե քայլք է։ Կիրճի գոտուց մինչև 300 մ հեռավորության վրա վաճառվող բնակարանները համեմատել ենք նույն շրջանի մնացած բնակարանների հետ։ Վերցրել ենք վերջին 30 օրվա հայտարարությունները՝ քարտեզի վրա ստուգված դիրքով, կրկնօրինակները միավորված։ Ցույց ենք տալիս միջնարժեքը (մեդիանը)՝ այն գինը, որից ցածր է հայտարարությունների կեսը, բարձր՝ մյուս կեսը։ Կիրճի մոտ հայտարարությունները քիչ են (Դավթաշենում՝ ընդամենը 40), ուստի տարբերությունները մոտավոր են։

Աջափնյակում կիրճի մոտ բնակարանների քմ-ն մոտ 17%-ով թանկ է առաջարկվում, Դավթաշենում՝ 11%-ով։ Արաբկիրում հակառակն է՝ մոտ 5%-ով էժան, Կենտրոնում՝ 9%-ով։ Դավթաշենում կիրճի մոտ հայտարարությունների 75%-ը մոնոլիտ շենքերում է (շրջանի մնացած մասում՝ 49%), այնպես որ տարբերության մի մասը կարող է կապված լինել շենքերի տեսակի հետ։ 90 օրվա տվյալներով պատկերը նույնն է։