Հայաստանի ամենաբարձր հողամասը. 3 206 հեկտար արոտ Արագածի լանջին՝ մինչև մոտ 4 065 մ

Ամեն ամառ Արագածի ստորոտի գյուղերից հոտերը բարձրացնում են սարի արոտները, իսկ աշնանը իջեցնում։ Նոյեմբերին վերին լանջերն արդեն դատարկ են՝ մինչև ձյունը հալվի։ Մենք ուզեցինք իմանալ՝ որքան բարձր են հասնում այս լանջերի հողերը, եթե դրանց նայենք հողամաս առ հողամաս, այնպես, ինչպես գծված են կադաստրում։ Կադաստրը հողամասերի պետական ռեեստրն է. յուրաքանչյուր հողամաս ունի ծածկագիր, գրանցված սահման, հողի տեսակ և սեփականության տեսակ։

Հայաստանի կադաստրում մոտ 2,5 միլիոն հողամաս կա, և յուրաքանչյուրի համար գիտենք, թե ինչ բարձրության վրա է գետինը։ Ամենաբարձր հասնողը համայնքային արոտ է Արագածի արևելյան լանջին, կադաստրային ծածկագիրը՝ 02-015-0342-0001։ Նրա ամենացածր եզրը մոտ 2 284 մ է, ամենաբարձր անկյունը՝ մոտ 4 065 մ։

Ներքևի եզրից մինչև վերին անկյուն հողամասը բարձրանում է մոտ 1 780 մետր։ Դա ավելի է, քան Երևանի բարձրությունը ծովի մակարդակից. քաղաքի կենտրոնը մոտ 1 000 մ բարձրության վրա է։ Հողամասի միջին բարձրությունը մոտ 3 070 մ է, իսկ լանջի թեքությունը միջինում մոտ 18 աստիճան է։

Համեմատության համար՝ Արագածի հյուսիսային գագաթը՝ Հայաստանի ամենաբարձր կետը, 4 090 մ է (Wikipedia)։ Մեր ռելիեֆի մոդելում ոչ մի հողամաս այդքան չի հասնում։ Բարձունքների մոդելը գետնի բարձրությունների քարտեզ է. մերը բարձրությունը միջինացնում է 30 × 30 մետր քառակուսիներով, ու սուր գագաթներն ու կատարները մի քիչ հարթվում են։ Այնպես որ այստեղ ամեն բարձրություն կարդացեք «մոտավորապես»՝ մինչև մոտ 20 մ ավել կամ պակաս։

Ամբողջ հողամասով միջինացված՝ հուլիսը մոտ 10 °C է, հունվարը՝ մոտ −11 °C, իսկ տարեկան միջինը զրոյից քիչ ցածր է՝ մոտ −1,5 °C։ Ձյունը գետինը ծածկում է տարեկան մոտ 233 օր, և մոտ 229 օր ջերմաստիճանը գոնե մի պահ իջնում է զրոյից ցածր։ Արածեցման համար մնում է ամռան մի քանի ամիս։ Սրանք մոդելային թվեր են. մեր կլիմայական մոդելը կառուցված է օդերևութաբանական կայանների 30 տարվա միջիններով և ռելիեֆով, և հուլիսի համար սովորաբար մոտ 1 °C-ի ճշտությամբ է կանխատեսում այն կայանը, որը մոդելը չի «տեսել»։

3 206 հեկտարը 32 կմ² է։ Կենտրոնն ու Արաբկիրը միասին մոտ 2 660 հա են, այսինքն այս մեկ արոտը նրանցից մոտ մեկ հինգերորդով մեծ է։ 105 × 68 մ ֆուտբոլային դաշտերով (UEFA) այնտեղ մոտ 4 490 դաշտ կտեղավորվի։ Հողամասը Արագած գյուղի կադաստրային տարածքում է (02-015-ով սկսվող ծածկագրերը) և զբաղեցնում է դրա 57%-ը։

Հայաստանում միայն 3 հողամաս է բարձրանում 4 000 մետրից վեր, 44-ը՝ 3 500 մետրից վեր։ Ամենաբարձր հինգը բոլորն Արագածի վրա են՝ Արագածոտնի մարզում։ Առաջին երկուսի տարբերությունը 2,5 մ է, իսկ մոդելի սխալն այդ հողամասերի համար մոտ 4 մ է։ Այնպես որ, խիստ ասած, այս արոտն առաջին տեղը կիսում է իրենից հյուսիս-արևմուտք գտնվող 239 հեկտարանոց պետական արոտի հետ։

Կադաստրում հողամասը գրանցված է որպես գյուղատնտեսական նշանակության հող, արոտավայր, համայնքի սեփականություն։ Թե ով է այնտեղ անասուն արածեցնում և քանի գլուխ է բարձրանում ամեն ամառ, մեր տվյալներում չկա։ Եթե ճանաչում եք ընտանիքներ, որոնք ամառն այնտեղ են անցկացնում, կուզենայինք լսել, թե ինչպես է անցնում նրանց սեզոնը։